क्वाण्टम कम्प्युटर तयार करण्यासाठी टीआयएफआरसह भारतातील इतर वैज्ञानिक संस्था काही वर्षांपासून प्रयत्न करत आहेत. गेली १२ वर्षे टीआयएफआरमध्ये हा कम्प्युटर बनवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत, असे टीआयएफआरमधील शास्त्रज्ञ प्रा. डॉ. आर. विजयराघवन यांनी सांगितले. आता हा सहा क्युबिटचा क्वाण्टम कम्प्युटर अंतिम टप्प्यात आहे, अशी माहिती त्यांनी दिली. केंद्र सरकारने आता क्वाण्टम मिशन हाती घेतले आहे. क्वाण्टम कम्प्युटिंग, क्वाण्टम कम्युनिकेशन, क्वाण्टम सेन्सिंग आणि क्वाण्टम मटेरियल्स या चार क्षेत्रांसाठी तब्बल चार हजार कोटींचा निधी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे, असे त्यांनी सांगितले.
माधवी पुरींवर गुन्हा नोंदवा, कोर्टाचे आदेश, शेअर बाजारातील घोटाळा प्रकरण भोवले?, सहा अधिकारी अडचणीतअमेरिका, चीन या देशांनी क्वाण्टम विज्ञानात आघाडी घेतली आहे. त्यांच्याकडे पहिला क्वाण्टम कम्प्युटर लवकरच सेवेत आहेत. आपण पुढील तीन वर्षांत २४ क्युबिट्स आणि पाच वर्षांत १०० क्युबिट्स क्षमता असलेले कम्प्युटर तयार करण्याच्या उद्देशाने काम करत आहोत. त्यासाठी १५० कोटींचा निधी मंजूर झाला आहे, असा तपशीलही डॉ. विजयराघवन यांनी दिला.

या क्षेत्रात भारताने तातडीने आघाडी घेतली नाही, तरी आपण त्या गतीने काम करणे आवश्यक आहे. क्वाण्टम तंत्रज्ञानामुळे येणाऱ्या काळात अनेक गोष्टी बदलणार आहेत. त्यामुळे ही सुरुवात आश्वासक आहे, असे डॉ. विजयराघवन यांनी सांगितले. टीआयएफआरतर्फे राष्ट्रीय विज्ञान दिनाचे औचित्य साधून विविध शाळा, कॉलेजे आणि सामान्य लोकांना संस्थेत बोलावण्यात आले होते. या वेळी झालेल्या व्याख्यानानंतर त्यांनी ही माहिती दिली.

क्वाण्टम कम्प्युटर म्हणजे काय ?

सर्वसामान्य कम्प्युटर बिट्सचा वापर करतात. बिट्समध्ये ० किंवा १ या भाषेत प्रोग्रॅम लिहिले जातात किंवा माहिती साठवली जाते. क्वाण्टम कम्प्युटर हे क्युबिट्सचा वापर करतात. क्युबिट्स एकाच वेळी ० किंवा १ किंवा दोन्ही असू शकते. क्वाण्टम कम्प्युटर हे जटील सिम्युलेशन चालवू शकतात. गणितातील एखादे अत्यंत क्लिष्ट वाटणारे समीकरण किंवा इतर क्लिष्ट प्रणाली या कम्प्युटरद्वारे अगदी झटक्यात सोडवली जाऊ शकते. सामान्य कम्प्युटरला किंवा अगदी शास्त्रीय कम्प्युटरलाही ती सोडवण्यासाठी कैक वर्षे लागू शकतात.