नागपूर : गणेशोत्सव आणि आगामी सण-उत्सवांच्या पार्श्वभूमीवर नागपूर पोलिसांनी काढलेल्या ध्वनीप्रदूषणासंदर्भातील अधिसूचनेवरून निर्माण झालेला संभ्रम पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील यांनी दूर केला आहे. डीजेवर सरसकट बंदी घालण्यात आलेली नाही. ढोल ताशा, पारंपरिक वाद्ये आणि कायदेशीर मर्यादेत वाजवली जाणारी साऊंड सिस्टिम यांना कोणतीही बंदी नाही, केवळ निर्धारित डेसिबल मर्यादेपेक्षा अधिक ध्वनी निर्माण करणाऱ्या मल्टीलेयर साऊंड सिस्टिम, प्लाझ्मा आणि प्रेशर मिड श्रेणीतील साऊंड सिस्टिमवर कारवाई केली जाणार असल्याचे विश्वास नांगरे पाटील यांनी सांगितले.
भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता अंतर्गत कलम 163 अन्वये पोलीस आयुक्तांच्या अधिकारात ही अधिसूचना काढण्यात आली आहे. पोलीस आयुक्तांना जास्तीत जास्त 60 दिवसांपर्यंत अशी अधिसूचना लागू करण्याचा अधिकार आहे. जन्माष्टमी, मारबत उत्सव, गणेशोत्सव, नवरात्र तसेच ताजुद्दीन बाबांच्या छब्बीसीसह, आगामी विविध सण उत्सवांच्या पार्श्वभूमीवर ही अधिसूचना लागू करण्यात आली आहे. या अधिसूचनेमध्ये मल्टीलेयर डीजेसह ‘लेझर लाईट’ आणि ‘बीम लाईटच्या’ वापराबाबतही नियम करण्यात आले आहेत. विशेषतः वाहनांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर बदल करून मिरवणुकीत सहभागी होणाऱ्या साऊंड सिस्टिमवर पोलिसांचे लक्ष राहणार आहे. अशा सिस्टिममध्ये बेस, मिडियम आणि टॉप असे तीन स्तर असतात. बेस साऊंडमुळे मोठ्या प्रमाणात कंपन निर्माण होऊन त्याचा शरीरावर परिणाम होऊ शकतो. अशा साऊंड सिस्टिमचा आवाज 125 डेसिबलपेक्षाही अधिक होण्याची शक्यता असल्याने त्यावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.
नांगरे पाटील पुढे म्हणाले की, “यात संगीताला बंदी नाही. ढोल-ताशाला बंदी नाही. उत्सव साजरा करताना पारंपरिक वाद्यांना बंदी नाही. फक्त डेसिबल लिमिट पाळणे गरजेचे आहे, अधिसूचनेच्या शेवटच्या परिच्छेदात कायदेशीर मर्यादेत आवाज निर्माण करणाऱ्या साऊंड सिस्टिमला नागूपरमध्ये बंदी नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने ध्वनीप्रदूषणाबाबत निश्चित केलेल्या मर्यादांचे पालन करून साऊंड सिस्टिम वाजवली गेल्यास संबंधितांवर कारवाई केली जाणार नाही, मल्टीलेयर साऊंड सिस्टिम, प्लाझ्मा आणि प्रेशर मिडमुळे होणाऱ्या ध्वनीप्रदूषणाला आळा घालण्यासाठी ही कारवाई करण्यात येत आहे. पर्यावरण संवर्धन कायद्यांतर्गत ध्वनीप्रदूषणाचे उल्लंघन गंभीर स्वरूपाचे असून त्यासाठी शिक्षेची तरतूद असल्याचे नांगरे पाटील यांनी सांगितले. सर्वोच्च न्यायालयानेही या विषयाची गंभीर दखल घेतली आहे.”
“गणेशोत्सव हा लोकमान्य टिळकांनी जागृती आणि लोकशिक्षणाच्या उद्देशाने सुरू केला. आज हा उत्सव गावागावात, गल्लीगल्लीत पोहोचला असून लाखो युवक त्यात सहभागी होतात. त्यामुळे हा उत्सव रचनात्मक पद्धतीने साजरा करायचा आहे, ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांबाबत सर्व धर्मांच्या सण-उत्सवांसाठी समान भूमिका राहणार असल्याची ग्वाहीही त्यांनी दिली. सध्याची अधिसूचना 60 दिवसांसाठी असून, आवश्यकतेनुसार त्याचे नूतनीकरण केले जाईल,” अशी माहितीही विश्वास नांगरे पाटलांनी दिली.
दरम्यान, गणेशभक्तीशी आपले वैयक्तिक नाते असल्याचे सांगताना नांगरे पाटील म्हणाले, “मी स्वतः सिद्धिविनायक मंदिराला जात असतो. नागपुरात टेकडी गणेश मंदिरातही जातो. माझ्या दिवसाची सुरुवात गणपती स्तोत्राने होते. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या आनंदावर बंदी घालण्याचा प्रश्नच नसून, केवळ ध्वनीप्रदूषणाच्या मर्यादांचे पालन करून उत्सव साजरा करावा,” असे आवाहन त्यांनी केले.