मुंबई : माफक दरात सॅनिटरी नॅपकिन उपलब्ध करून देणे आणि वापरात आलेल्या पॅडची शास्त्रोक्त पद्धतीने विल्हेवाट लावण्यासाठी महापालिकेने मुंबईतील सार्वजनिक प्रसाधनगृहांमध्ये ‘सॅनिटरी नॅपकिन वेंडिंग-इन्सिनेरेटर कॉम्बो मशिन’ बसविण्याचे काम हाती घेतले आहे. यामध्ये झोपडपट्टी परिसरांना प्राधान्य देण्यात आले. शहर व उपनगरातील १३ प्रशासकीय विभागांतील विविध प्रसाधनगृहांत आतापर्यंत २०० यंत्रे बसविण्यात आली आहेत.
मुंबईतील विविध स्वयंसेवी संस्था, बुद्धिजीवी, लोकप्रतिनिधी यांच्यासह सामाजिक क्षेत्रातील मान्यवरांनी सार्वजनिक प्रसाधनगृहांमध्ये सॅनिटरी नॅपकिन वेंडिंग यंत्रे बसविण्याची मागणी अनेक वर्षांपासून लावून धरली आहे. या पार्श्वभूमीवर मासिक पाळी आरोग्य आणि स्वच्छता व्यवस्थापनासाठी, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या स्वच्छता योजनेच्या अनुषंगाने पालिकेने प्रत्येक प्रभागात ‘कॉम्बो सॅनिटरी नॅपकिन वेंडिंग- इन्सिनेरेटर मशिन’ बसविण्याचा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम सुरू केला आहे. झोपडपट्ट्यांमधील गरजू महिलांना माफक दरात सॅनिटरी नॅपकिन उपलब्ध देणे आणि वापरलेल्या नॅपकिनची योग्यरित्या विल्हेवाट लावणे, हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश आहे, अशी माहिती पालिकेच्या घनकचरा व्यवस्थापन विभागाच्या उपायुक्त चंदा जाधव यांनी दिली आहे.
मुंबईतील विविध स्वयंसेवी संस्था, बुद्धिजीवी, लोकप्रतिनिधी यांच्यासह सामाजिक क्षेत्रातील मान्यवरांनी सार्वजनिक प्रसाधनगृहांमध्ये सॅनिटरी नॅपकिन वेंडिंग यंत्रे बसविण्याची मागणी अनेक वर्षांपासून लावून धरली आहे. या पार्श्वभूमीवर मासिक पाळी आरोग्य आणि स्वच्छता व्यवस्थापनासाठी, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या स्वच्छता योजनेच्या अनुषंगाने पालिकेने प्रत्येक प्रभागात ‘कॉम्बो सॅनिटरी नॅपकिन वेंडिंग- इन्सिनेरेटर मशिन’ बसविण्याचा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम सुरू केला आहे. झोपडपट्ट्यांमधील गरजू महिलांना माफक दरात सॅनिटरी नॅपकिन उपलब्ध देणे आणि वापरलेल्या नॅपकिनची योग्यरित्या विल्हेवाट लावणे, हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश आहे, अशी माहिती पालिकेच्या घनकचरा व्यवस्थापन विभागाच्या उपायुक्त चंदा जाधव यांनी दिली आहे.
मुंबईत पालिकेची ३ हजार २५४ , म्हाडाची ३ हजार ६५९, तसेच ‘पैसे द्या व वापरा’ तत्त्वावरील ७७२ आणि इतर ६०१ अशी एकूण ८ हजार २८६ सार्वजनिक प्रसाधनगृहे आहेत. त्यापैकी झोपडपट्ट्या आणि तत्सम वस्ती परिसरात ही यंत्रे बसवली जात आहेत. या यंत्रांचे प्रचालन आणि त्यामध्ये नॅपकिनचा वेळोवेळी भरणा करण्याची कार्यवाही कंत्राटदाराच्या कर्मचाऱ्यांमार्फत केली जात आहे. नॅपकिन इन्सिनरेटरमध्ये दुहेरी दहन कक्षाची व्यवस्था आहे. एका कक्षामध्ये दहन आणि दुसऱ्या कक्षामध्ये किमान ९५० अंश सेल्सिअस तापमानावर प्रक्रिया केली जात आहे. त्यामुळे कोणतेही घातक वायू वातावरणात सोडले जात नाहीत. या यंत्रांचा वापर, कार्यक्षमता आणि प्रचालनाचा नियमित आढावा घेतला जात आहे.
पर्यावरणाचे नुकसान टाळणार
घरगुती सॅनिटरी पॅड आणि डायपर हा वैद्यकीय कचरा मानला जातो. त्याची विल्हेवाट शास्त्रोक्त पद्धतीने लावण्यासाठी घनकचरा व्यवस्थापन खात्यातर्फे प्रत्येक प्रशासकीय विभागात सॅनिटरी पॅड डिस्पोजल युनिट बसवण्यात येत आहेत. सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने या कचऱ्याची विल्हेवाट स्वतंत्रपणे लावणे गरजेचे आहे. या प्रकल्पांमुळे पर्यावरणाचेही नुकसान टाळता येणार आहे, असेही उपायुक्त जाधव यांनी नमूद केले.
जागे व्हा! नागपूरकरांचा प्रशासनावर तीव्र रोष; मुसळधारेनंतर पितळ उघडे, योजनांचा निधी जातो कुठे?