• Thu. Jul 16th, 2026
    Lonavala Chikki GI Tag: लोणावळा चिक्कीला ‘जीआय टॅग’! माहूरच्या तांबूलचाही समावेश; मानांकन संख्या 50वर

    Lonavala Chikki GI Tag: केंद्र सरकारच्या चेन्नई येथील जिओग्राफिकल इंडिकेशन्स विभागाने या निर्णयाचे अधिकृत प्रमाणपत्र प्रसिद्ध केले आहे.

    लोणावळा जीआय टॅग(फोटो– महाराष्ट्र टाइम्स)
    चैत्राली चांदोरकर, पुणे : प्रसिद्ध ‘लोणावळा चिक्की’ आणि साडेतीन शक्तिपीठांपैकी एक माहूर गडावरील पारंपरिक ‘ रेणुका माता तांबूल ’ यांना भौगोलिक मानांकनाचा (जीआय टॅग) बहुमान मिळाला आहे. ऐतिहासिक वारसा, खाद्यसंस्कृती आणि समृद्ध परंपरेचा गौरव करणाऱ्या दोन नव्या पदार्थांमुळे महाराष्ट्रातील जीआय टॅगची संख्या आता पन्नासपर्यंत पोहोचली आहे.

    भौगोलिक मानांकनतज्ज्ञ डॉ. गणेश हिंगमिरे यांनी ही प्रक्रिया पूर्ण केली. लोणावळा चिक्की संघ आणि माहूर येथील मंदिराचे पुजारी आणि तांबूल विक्रेते या प्रक्रियेमध्ये सहभागी झाले होते. ‘मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते आणि ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ रघुनाथ माशेलकर यांच्या उपस्थितीत जीआय प्रमाणपत्र वितरण कार्यक्रम करण्यासाठी आमचे प्रयत्न सुरू आहेत,’ असेही त्यांनी सांगितले.

    Maharashtra TimesPune News : आमचा ब्रँड अत्यंत मोठा, करायचे ते करा; Expiry उलटलेल्या चीजची विक्री, पुणेकर ग्राहकाने ‘ब्रँड’चा बॅण्ड वाजवला
    ‘माहूर गडावर नैवेद्याचा तांबूल करणारी सध्या केवळ सात कुटुंबे आहेत. आम्ही पिढ्यानपिढ्या हा नैवेद्य तयार करतो. पुरणपोळीइतकेच महत्त्व तांबूल नैवेद्याला आहे. त्याचे औषधी गुणधर्म पुराणात वाचायला मिळतात. ही परंपरा काळाच्या ओघात लुप्त होऊ नये यासाठी आम्ही प्रयत्न करीत आहोत. जीआय टॅगमुळे तांबूलला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे, ’ अशी भावना तांबूल विक्रेते अमोल गवांडे यांनी व्यक्त केली.

    ब्रिटिशांच्या काळातील गोड प्रवास
    लोणावळा चिक्कीचा इतिहास ब्रिटिशकालीन रेल्वेमार्गाच्या निर्मितीशी जोडलेला आहे. सन १८८२मध्ये भिवराज अग्रवाल आणि त्यांचा मुलगा मगनलाल आग्रा सोडून मुंबईत आले. पुढे सन १९००च्या सुरुवातीला कर्जत ते खंडाळा दरम्यान बोगदे खोदण्याचे आणि रेल्वे रूळ टाकण्याचे काम सुरू झाले, तेव्हा तिथे हजारो मजूर काम करीत होते. या मजुरांची भूक भागवण्यासाठी आणि त्यांना ताकद देण्यासाठी भिवराज यांनी गूळ, शेंगदाणे आणि मुरमुरे एकत्र करून ‘गूळदाणी’ तयार केली. स्वस्त आणि चविष्ट असल्याने अल्पावधीतच ती लोकप्रिय झाली.

    Maharashtra TimesTukaram Mundhe : तुकाराम मुंढे यांचा सिया गोयलच्या वडिलांना दणका, पुण्याच्या मार्केट यार्डमधील दुकान सील
    हे मानांकन मिळविण्यासाठी ऐतिहासिक संदर्भ, सांगणाऱ्या कागदपत्रांसह अनेक तांत्रिक बाबींची पूर्तता करावी लागते. उत्पादन वैशिष्ट्यपूर्ण असल्याचे तज्ज्ञांना मान्य झाल्याशिवाय निर्णय होत नाही. चिक्की आणि तांबूलसाठी आम्ही तीन वर्षांपासून पाठपुरावा केला. – प्रा. गणेश हिंगमिरे, भौगोलिक मानांकनतज्ज्ञ

    किशोरी तेलकर

    लेखकाबद्दलकिशोरी तेलकर किशोरी तेलकर

    किशोरी तेलकर महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाइनमध्ये कन्सल्टंट या पदावर कार्यरत आहेत. किशोरी या २०२२पासून मटा ऑनलाइन सोबत जोडलेल्या आहेत. राजकारण, हायपर लोकल स्टोरी, क्राईम बातम्या, महिलांविषयक समस्या, गाव खेड्यातल्या बातम्या करण्याचा त्यांचा अनुभव आहे.

    पत्रकारितेतील अनुभव
    किशोरी यांना वृत्तपत्र, टीव्ही आणि डिजिटल माध्यमांमधील ६ वर्षांचा अनुभव आहे. किशोरी यांनी सकाळ वृत्तपत्रातून पत्रकारितेला सुरुवात केली. सकाळ वृत्तपत्रात काम करतांना त्यांनी प्रिंट मीडियासोबतच सोशल मीडिया हॅंडलिंग, वेबसाईटचेही काम केलं आहे. सध्या चार वर्षांपासून त्या महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईनमध्ये कार्यरत आहेत. लेखन कौशल्याच्या जोरावर सामाजिक समस्या, शाळा- कॉलेज विद्यार्थी समस्या, आरोग्य टिप्स, महिलांविषयक प्रश्न, फॅशन, लाइफस्टाइल या विविध विषयांवर त्यांनी बातम्या केल्या आहेत.

    शैक्षणिक पात्रता
    किशोरी तेलकर यांनी कै. बिंदू रामराव देशमुख कला व वाणिज्य महिला महाविद्यालय, नाशिकरोड येथून एम.कॉम पदवी संपादन केली. त्यानंतर गोखले एज्युकेशन सोसायटीचे एच.पी.टी आर्ट्स अँड आर.वाय.के सायन्स कॉलेजमधून कम्युनिकेशन अँड जर्नलिझम विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतलं आहे. जर्नलिझमचे शिक्षण घेत असतानाच किशोरी यांनी देशदूत, दिव्यमराठी सारख्या वृत्तपत्रात इंटर्नशिप केलेली आहे. मराठी भाषेवर प्रभुत्व असून हिंदी, इंग्रजी भाषाही त्यांना अवगत आहेत.… आणखी वाचा