झिंक फॉस्फाइड पोटात जाताच फॉस्फिन वायू तयार

FSL सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पायधुनीतील मृत व्यक्तीच्या शरीरातील अंतर्गत अवयव आणि कलिंगडामध्ये ‘झिंक फॉस्फाइड’चे अंश आढळून आले आहेत. हा पदार्थ प्रामुख्याने पावडरच्या स्वरुपात असतो. शरीरात प्रवेश केल्यावर तो अत्यंत विषारी ‘फॉस्फिन’ वायू निर्माण करतो. कलिंगडामध्येही याच रसायनाचे अंश आढळल्याने हे रसायन फळामध्ये मिसळून त्याचे सेवन करण्यात आले होते, हे स्पष्ट होते. झिंक फॉस्फाइड पोटात जाताच, त्यातून निर्माण होणारा फॉस्फिन वायू थेट फुफ्फुसे आणि शरीरातील इतर अत्यंत महत्त्वाच्या अवयवांवर हल्ला करतो.

शरीरातील ऑक्सिजन वहन होते विस्कळीत

अशावेळी रुग्णाचे प्राण वाचवणे अत्यंत कठीण होऊन बसते; कारण शरीरात तयार झालेला हा वायू शरीराबाहेर काढून टाकणे अशक्य असते. जर या पदार्थाचा काही अवशेष पोटात शिल्लक राहिला असेल, तर कदाचित उलट्यांच्या माध्यमातून त्याचा काही भाग बाहेर टाकला जाऊ शकतो; परंतु एकदा का हा वायू शरीरात तयार झाला, की परिस्थिती अत्यंत गंभीर बनते. या वायूच्या दुष्परिणामांमुळे शरीरातील ऑक्सिजन वहन व्यवस्था विस्कळीत होते आणि परिणामी संबंधित व्यक्तीचा मृत्यू ओढवतो.
Solapur Crime : भावजयीसह तिच्या दोन लेकरांचा जीव घेतला, सोलापुरात ट्रिपल मर्डर, आरोपी दीर पश्चिम बंगालमध्ये सापडला, वहिनीच्या तगाद्यामुळे खून

हत्या, अपघात की आत्महत्या?

FSL अहवालाने मृतांच्या शरीरात, तसेच कलिंगडाच्या नमुन्यांमध्ये ‘झिंक फॉस्फाइड’ (उंदीर मारण्याचे विष) असल्याची पुष्टी केली. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, घटनेच्या रात्री जेवायला उपस्थित असलेल्या नातेवाईकांची पोलीस आता पुन्हा चौकशी करण्याच्या तयारीत आहेत. अन्न किंवा कलिंगडामध्ये कोणी विष मिसळले होते, हे शोधून काढण्याचा पोलीस प्रयत्न करत आहेत. अब्दुल्ला हा मानसिक तणावाखाली होता का, त्यामुळेच त्याने हे टोकाचे पाऊल उचलले का, की कुटुंबाचे कोणाशी तरी वैमनस्य होते? हा प्रश्न आहे. पोलीस आता या कुटुंबाचे ‘कॉल रेकॉर्ड्स’, सोशल मीडियावरील हालचाली आणि गेल्या काही महिन्यांतील घटनाक्रम यांची बारकाईने तपासणी करण्याची तयारी करत आहेत.

मानसिक शवविच्छेदनाचा आधार

एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू हा आत्महत्या, अपघात की हत्या होता, हे जेव्हा स्पष्ट होत नाही; तेव्हा तपास यंत्रणा (पोलीस किंवा विशेष पथके) ‘मानसिक शवविच्छेदन’ (Psychological Autopsy) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या एका विशिष्ट तंत्राचा अवलंब करतात. यालाच ‘मानसोपचारविषयक शवविच्छेदन’ (Psychiatric Autopsy) किंवा ‘न्यायवैद्यक मानसिक शवविच्छेदन’ (Forensic Psychological Autopsy) असेही संबोधले जाते. पारंपारिक शवविच्छेदनापेक्षा वेगळे असलेले हे तंत्र, मृत व्यक्तीच्या शरीराची तपासणी नसून; त्या व्यक्तीच्या ‘मनाची आणि मानसिक स्थितीची’ केली जाणारी एक सखोल चौकशी मानले जाते.

‘मानसिक शवविच्छेदना’द्वारे सूक्ष्म परीक्षण:

‘मानसिक शवविच्छेदना’च्या प्रक्रियेत, पोलीस मृत व्यक्तीची वैद्यकीय कागदपत्रे, मानसिक आरोग्याशी संबंधित माहिती, सोशल मीडियावरील हालचाली, WhatsApp आणि Instagram सारख्या मेसेजिंग ॲप्सवरील संभाषणांचे तपशील आणि कॉल डिटेल्स यांचे विश्लेषण करतात; याव्यतिरिक्त, मृत व्यक्तीशी असलेल्या संबंधांचे मूल्यमापन करण्यासाठी ते कुटुंबातील सदस्य, नातेवाईक, शेजारी आणि मित्र यांच्या मुलाखतीही घेतात.
Pune Nasrapur Case : चिमुरडीच्या घशात ​मोजा कोंबल्यामुळे श्वास अडला, पोस्टमार्टममध्ये स्पष्टता, भीमरावचा लैंगिक सक्षमता चाचणी अहवाल कोर्टात सादर

या चाचणीची सुरुवात कशी झाली:

या तंत्राचा पाया १९५० च्या दशकात, लॉस एंजेलिस येथील ‘आत्महत्या प्रतिबंध केंद्रा’मध्ये अमेरिकन तज्ज्ञ एडविन एस. श्नाइडमन यांनी रचला. सुरुवातीच्या काळात, अमली पदार्थांच्या अतिसेवनामुळे ओढवलेला मृत्यू हा आत्महत्येचा परिणाम होता की केवळ एक अपघात, हे निश्चित करण्यासाठी या तंत्राचा वापर केला जात असे. कालांतराने, गुंतागुंतीच्या गुन्हेगारी घटनांच्या तपासाव्यतिरिक्त; आत्महत्या संशोधन, गुन्हेगारी तपास, विमा दावे आणि कट-कारस्थानांशी संबंधित प्रकरणांच्या छाननीसाठीही या तंत्राचा वापर केला जाऊ लागला.