• Mon. Mar 9th, 2026
    Mumbai Local Station Names: भायखळा स्टेशनला ‘भायखळा’च का म्हणतात? याचा नक्की अर्थ काय?

    Byculla Railway Station Name History – भायखळा हे मुंबईतील मध्य रेल्वेचे प्रमुख स्थानक आहे. भायखळा स्थानकाचे निर्माण 1857 साली करण्यात आले होते. या स्थानकाच्या नावाची एक रंजक कहाणी आहे जाणून घेऊया याबद्दल

    (फोटो– महाराष्ट्र टाइम्स.कॉम)

    मुंबई : भायखळा मुंबईतील मध्य रेल्वेचे एक प्रमुख स्थानक आहे. या स्थानकावर मध्य रेल्वेवरील सर्व लोकल ट्रेन्स थांबतात. भायखळा स्थानकाचे निर्माण हे 1857 साली करण्यात आले होते. भायखळा हा माझगावचा विस्तारित भाग आहे. सात बेटांनी मुंबईची स्थापना केली त्यावेळी हा परिसर सखल भागातील होता. पण आजच्या काळात दक्षिण मुंबईतील महत्त्वाचा भाग म्हणून गणला जातो. या परिसराच्या नावाची कहाणी ही फारच वेगळी आहे. जाणून घेऊया याबद्दल

    नाव कसे पडले?
    भायखळा या परिसराचे नावाचा संबंध येतो एका व्यक्तीशी. असे सांगितले जाते की, या परिसरात पूर्वी धान्यांची मोठी गोदाम होती. या गोदामाचा मालक हा भाया नावाचा व्यक्ती होता. त्यामुळे या ठिकाणाला ‘भायाचे खळे’ असे म्हटले जात होते. याच शब्दाच्या अपभ्रंशांतून भायखळा हा शब्द तयार झाला. ज्यावेळी येथे ब्रिटिशांनी रेल्वे स्थानकाची उभारणी केली त्यावेळी त्या स्थानकाला भायखळा असे नाव देण्यात आले.

    गिरण्या, चाळी, भाजी मार्केट
    19 व्या शतकात या भागात कापड गिरण्या आल्या.अनेक वर्षे येथे गिरणी कामगाराचा वावर होता. त्यामुळे तेथे गिरणी कामगारांनी घरे वसवली. मुंबईतील प्रसिद्ध चाळी बाधल्या गेल्या. मात्र आजच्या काळात गिरण्या बंद पडल्या आहेत. अनेक गिरण्यांच्या जागी मोठ मोठाले टॉवर उभे राहिले आहेत.दक्षिण मुंबईला सोन्याचे दिवस आले त्याचवेळी येथील परिसरात उच्चभ्रु वस्ती वाढू लागली. भायखळा येथील भाजी मार्केट हे मुंबईत प्रसिद्ध आहे. या भाजी मार्केटचे नाव मेहेर मंडई आहे. धोंडिबा मेहेर यांच्या नावावरुन मंडईचे नाव पडले आहे. ते भायखळा परिसरात भाजी पिकवत आणि तेथे विकत असत. क्रॉफड मार्केट हे उच्चभ्रू लोकांचे मार्केट होते तर त्यावेळी भायखळा मार्केट हे परिसरातील सर्वसामान्यांचे मार्केट बनले.

    भायखळ्यातील प्रसिद्ध ठिकाणे
    मुबंईतील सर्वात जुने प्राणीसंग्राहलय आणि वनस्पती उद्यान म्हणजेच वीर जिजामाता भोसले उद्यान हे भायखळ्यात आहे. राणीची बाग असेही म्हटले जाते. 60 एकरात उद्यानाचा परिसर आहे. विविध प्रकारचे प्राणी, पक्षी, फुले, वनस्पती इथे आढळतात.भाऊ दाजी लाड संग्रहालय हे मुंबईतील सर्वात जुने संग्रहालय येथे आहे.

    नारायण परब

    लेखकाबद्दलनारायण परब महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये कंटेन्ट रायटर म्हणून कार्यरत आहे. २०१७ पासून डिजिटल मीडियामध्ये विविध वेबपोर्टलसाठी काम केले आहे. नवराष्ट्रसाठी कंटेन्ट रायटर म्हणून काम केले असून विविध इंस्टाग्राम पेजसाठी ही कंटेन्टची निर्मिती केली आहे. जनसंपर्क क्षेत्रातही फ्रिलान्सर म्हणून काम करण्याचा अनुभव. ऑल इंडिया रेडिओसाठीही काम केले आहे . क्रीडा, राजकारण, देश-विदेश, मनोरंजन, करिअर, ऑटो या कार्यक्षेत्रांमध्ये विशेष रस.
    साठये महाविद्यालयातील माध्यम विभागात २०१७ पासून व्याख्याता म्हणून कार्यरत.
    … आणखी वाचा

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    You missed