राज्यात जिल्हा मानसिक आरोग्य कार्यक्रमाच्या माध्यमातून शाळा, महाविद्यालये, तुरुंग तसेच वृद्धाश्रमांमध्ये मानसिक आरोग्यसत्राचे आयोजन करण्यात येते. २०२४-२५ या वर्षात २,७७९ सत्रांचे आयोजन करण्यात आले होते. त्यात १३ हजार ६९९ शालेय विद्यार्थ्यांत ताणतणावाशी संबंधित तक्रारी दिसून आल्या. यातील ९,४५१ विद्यार्थ्यांना वैद्यकीय उपचारांची मदत देण्यात आली. २०२३-२४मध्ये ही विद्यार्थीसंख्या ५,२६६ होती. तर, २०२२-२३मध्ये ती १,७२० नोंदवण्यात आली होती. मात्र इतर वर्षांच्या तुलनेत मागील वर्षात ताणतणावामुळे वैद्यकीय उपचार घेतलेल्या शालेय विद्यार्थ्यांची संख्या वाढलेली दिसते.
धारावीकरांना मोठा दिलासा! 65 टक्के लोकांना मिळणार हक्काचं घर, 507पैकी ‘इतकी’ घरे पात्र
२०२३-२४मध्ये १० हजार १६३ शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये अशा स्वरूपाच्या ताणतणावाशी संबंधित तक्रारी दिसून आल्या होत्या. २०२४-२५मध्ये महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांमध्येही अशा ८११ तपासणी सत्रांचे आयोजन करण्यात आले होते. त्यात ३,३०० महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना ताणतणाव, नैराश्य असल्याचे दिसून आले. २०२३-२४मध्ये ही संख्या ३,७४९ तर, २०२२-२३मध्ये ही संख्या १,१७३ होती.

प्रौढांप्रमाणे लहान मुलांमध्येही ताणतणाव वाढत आहे. वाढती स्पर्धा, शैक्षणिक ओझे, अव्वल येण्याचा ताण, दुरावलेले मैदान, मोबाइल फोन तसेच, सोशल मीडियाचा वाढता वापर यामुळे मुलांमध्ये वाढणारा ताण अधिक आहे. मुलांना पूर्वी जी मोकळीक होती, ती आता राहिलेली नाही. या मुलांची परिस्थिती काळजी करावी अशी आहे, असे मत मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. शुभांगी पारकर यांनी व्यक्त केले. ज्येष्ठ नागरिकांमध्येही मानसिक अनारोग्याच्या तक्रारी वाढत्या आहेत. ५४३ सत्रांमध्ये ८,५५२ वयोवृद्धांमध्ये या तक्रारी दिसून आल्या. त्यातील ७,४५० जणांना वैद्यकीय उपचारांची मदत देण्यात आल्याची माहिती आरोग्य विभागाने दिली आहे.
Maratha Kunbi Certificate: मराठा तरुणांना कुणबी दाखल्यांचे वाटप सुरु; राधाकृष्ण विखे पाटील यांची माहिती
आठ महिन्यांत अडीच लाख कॉल्स
टेलीमानस ही भारतामध्ये चोवीस तास उपलब्ध असणारी मानसिक आरोग्य हेल्पलाइन आहे. तणाव, नैराश्य, नातेसंबंधातील अडचणी तसेच आत्महत्येसंदर्भातील विचार असलेल्या व्यक्तींना प्रशिक्षित समुपदेशकांकडून याद्वारे मदत दिली जाते. या अंतर्गत आत्तापर्यंत राज्यात दोन लाख ४४ हजार कॉल्स हाताळण्यात आले असून नैराश्य, ताणतणाव, नातेसंबंधातील अडचणी, अमली पदार्थांचे सेवन या तक्रारींचे कॉल्स सर्वाधिक होते.
Chhagan Bhujbal: मराठा जीआर रद्द करा किंवा दुरुस्त करा; छगन भुजबळांची मुख्यमंत्र्यांकडे मागणी
मुंबई, पुणे, कोल्हापूर, सांगली येथून सर्वाधिक कॉल्स आले, अशी माहिती देण्यात आली. राज्यातही टेलीमानस हेल्पलाइन द्वारे एकात्मिक आणि सर्वसमावेशक मानसिक आरोग्यसेवा दिली जाते. ही सेवा राज्यात ऑक्टोबर २०२२ पासून टोल फ्री क्रमांक १४४१६द्वारे सुरू करण्यात आली. प्रादेशिक मनोरुग्णालय (ठाणे), पुणे आणि वृद्धत्व आरोग्य व मानसिक आजार केंद्र अंबाजोगाई, एम्स युनिट नागपूर येथे ११ जून २०२५ पर्यंत मदतीसाठी येणाऱ्या कॉल्सची संख्या एक लाख ६६ हजार १८७ होती.

तणाव, नैराश्य तसेच आत्महत्येचे विचार कुणाच्याही मनात येऊ शकतात. त्यावेळी मदतीसाठी विचारणा करणे हे सामर्थ्याचे लक्षण आहे. त्यामुळे वेळेवर मिळणारी मदत जीव वाचवू शकते. मानसिक आरोग्यासंदर्भात तक्रारी असतील तर हेल्पलाइनवर संपर्क साधावा. -डॉ. प्रसन्न फुटाणे, नोडल अधिकारी, टेलीमानस प्रादेशिक मनोरुग्णालय