शिवाजी महाराजांच्या १२ किल्ल्यांचा जागतिक वारसा स्थळांमध्ये समावेश होणे ही महाराष्ट्रासाठी गौरवास्पद बाब आहे. संभाजीराजे छत्रपती यांनी संसदेत या किल्ल्यांच्या जतनासाठी आवाज उठवला होता.
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या 12 किल्ल्यांचा समावेश जागतिक वारसा स्थळांमध्ये करण्यात आला आहे. महाराष्ट्रासाठी ही अभिमानास्पद बाब आहे. संभाजीराजे छत्रपती यांनी खासदार असताना संसदेतही याबाबत पाठपुरावा केला होता. वारसास्थळाच्या अभिनंदनाची पोस्ट करताना त्यांनी संसदेत केलेल्या भाषणाचा व्हिडिओ पोस्ट केला आहे. संभाजीराजेंनी शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यासंबंधी संसदेत केलेल्या भाषणात मुद्दे मांडले होते.
दुर्लक्ष, पर्यटन स्थळ बनू शकतं पण…
‘महाराष्ट्रातील लोकांचं शिवाजी महाराजांवर खूप प्रेम आहे. महाराजांशी जोडलेल्या प्रत्येक गोष्टीला ते जपतात. त्यामुळे, महाराजांच्या किल्ल्यांचं जतन व्हायला हवं, असं सगळ्यांना वाटतं. दु:खा ची गोष्ट म्हणजे, ASI च्या अखत्यारीतले किल्लेसुद्धा दुर्लक्षित आहेत. या किल्ल्यांचं महत्त्व खूप आहे, पण तरीही त्यांची देखभाल व्यवस्थित होत नाही. या किल्ल्यांना चांगलं पर्यटन स्थळ बनवता येऊ शकतं. पण त्यासाठी सरकारकडून पुरेसा निधी मिळत नाही. इतर महत्वाच्या वास्तूंना जशी वागणूक मिळते, तशी किल्ल्यांना मिळत नाही, असं दिसतं. “ताज महाल, आग्राच्या किल्ला, अजंठा लेणी ” यांसारख्या वास्तूंची एसआय आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार काळजी घेत आहे, याबद्दल सरकारचं अभिनंदन आहे.
पूर्वेकडील जिब्राल्टर पण साध्या सुविधासुद्धा नाहीत
रायगड किल्ल्याचं महत्व खूप आहे. हा किल्ला “पूर्वेकडील जिब्राल्टर” म्हणून ओळखला जातो. पण तिथे साध्या सुविधासुद्धा नाहीत, ही दु:खाची गोष्ट आहे. माजी राष्ट्रपती ग्यानी झैल सिंग, पंतप्रधान इंदिरा गांधी, अटलबिहारी वाजपेयी आणि नरेंद्र मोदी यांनी रायगडाला भेट दिली आहे. त्यांनी किल्ल्याची भव्यता पाहिली आहे. राजस्थानमधील सहा किल्ल्यांना जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा मिळाला आहे, याचा आनंद आहे. पण महाराष्ट्रातील किल्ल्यांना हा दर्जा मिळालेला नाही, हे दु:खदायक आहे. त्यामुळे, महाराष्ट्र सरकारने युनेस्कोकडे किल्ल्यांचा प्रस्ताव पाठवण्यासाठी तातडीने पाऊल उचलण्याची गरज आहे. चांगली गोष्ट म्हणजे, मुख्यमंत्री यांनी रायगड किल्ल्यासाठी ३०० कोटी रुपयांचा आराखडा मंजूर केला आहे.
जर किल्ल्यांची डागडुजी केली नाही तर…
शिवाजी महाराजांचं “शिवस्मारक” उभारलं जाणार आहे. यासाठी ३६०० कोटी रुपये खर्च होणार आहेत. हे स्मारक अमेरिकेतील “स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी” पेक्षाही उंच असेल. हे कौतुकास्पद आहे. पण महाराजांच्या किल्ल्यांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. किल्ल्यांमध्ये महाराजांचा इतिहास जिवंत आहे. जर किल्ल्यांची डागडुजी केली नाही, तर ते नष्ट होतील. स्वातंत्र्यानंतर इतक्या वर्षांनीसुद्धा किल्ल्यांसाठी काहीच केलं गेलं नाही, ही महाराष्ट्रासाठी वाईट गोष्ट आहे. किल्ल्यांची अवस्था खूप वाईट आहे.
ते केवळ दगड-विटांचे बांधकाम नाहीत
मी तुम्हाला सांगू इच्छितो की, जर किल्ल्यांचे जतन केले नाही, तर शिवाजी महाराजांचे किल्ले शिल्लक राहणार नाहीत. महाराष्ट्रात येऊन पाहिल्यास ही अत्यंत दयनीय स्थिती आहे. स्वातंत्र्यानंतर इतक्या वर्षांनंतरही शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यांच्या जतनसाठी काहीच केले गेले नाही, ही खेदाची बाब आहे. शिवाजी महाराजांचे किल्ले हे महाराष्ट्राची शान आहेत. ते केवळ दगड-विटांचे बांधकाम नाहीत, तर ते आपल्या इतिहासाचे साक्षीदार आहेत. या किल्ल्यांमध्ये महाराजांनी आपल्या स्वराज्यासाठी लढा दिला. त्यामुळे या किल्ल्यांचे जतन करणे आपले कर्तव्य आहे.
ती आपली जबाबदारी
या किल्ल्यांचे जतन करणे केवळ आपले कर्तव्य नाही, तर ती आपली जबाबदारी आहे. जर आपण हे किल्ले जतन केले, तर ते आपल्या भावी पिढ्यांसाठी प्रेरणास्थान ठरतील.छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आपल्या शौर्याने आणि बुद्धीने स्वराज्य उभे केले. त्यांनी अनेक किल्ले जिंकले आणि त्यांचे संरक्षण केले. या किल्ल्यांमुळेच स्वराज्य सुरक्षित राहिले. त्यामुळे या किल्ल्यांचे जतन करणे म्हणजे महाराजांना आदराने वंदन करणे आहे.
लेखकाबद्दलनारायण परब महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये कंटेन्ट रायटर म्हणून कार्यरत आहे. २०१७ पासून डिजिटल मीडियामध्ये विविध वेबपोर्टलसाठी काम केले आहे. नवराष्ट्रसाठी कंटेन्ट रायटर म्हणून काम केले असून विविध इंस्टाग्राम पेजसाठी ही कंटेन्टची निर्मिती केली आहे. जनसंपर्क क्षेत्रातही फ्रिलान्सर म्हणून काम करण्याचा अनुभव. ऑल इंडिया रेडिओसाठीही काम केले आहे . क्रीडा, राजकारण, देश-विदेश, मनोरंजन, करिअर, ऑटो या कार्यक्षेत्रांमध्ये विशेष रस.
साठये महाविद्यालयातील माध्यम विभागात २०१७ पासून व्याख्याता म्हणून कार्यरत.… आणखी वाचा