• Sat. Mar 7th, 2026
    नात्यातील विवाह अडचणीचे! बालकांमध्ये आनुवंशिक दोष निर्माण होण्याची भीती

    कौटुंबिक नातेसंबधामध्ये लग्न जुळवली जातात. त्यात मामाची मुलगी आणि आत्याचा मुलगा यांच्यात सर्रास विवाह होतात. मात्र या विवाहामुळे जनुकीय दोष व जन्माला येणाऱ्या बालकांमध्ये अनुवांशिक दोष निर्माण होऊ शकतात.

    हायलाइट्स:

    • जनुकीय संशोधन केंद्रामध्ये संशोधन
    • मॉलिक्युलर जेनेटिक्स आणि जिनॉमिक्समध्ये अहवाल प्रसिद्ध
    • कौटुंबिक नात्यातील विवाहांबाबत अभ्यास
    महाराष्ट्र टाइम्स
    new born baby2

    शर्मिला कलगुटकर, मुंबई : आपल्या समाजामध्ये कौटुंबिक नातेसंबधामध्ये लग्न जुळवली जातात. त्यात मामाची मुलगी आणि आत्याचा मुलगा यांच्यात सर्रास विवाह होतात. मात्र या विवाहामुळे जनुकीय दोष व जन्माला येणाऱ्या बालकांमध्ये अनुवांशिक दोष निर्माण होऊ शकतात. यासंदर्भातील अभ्यास हा मॉलिक्युलर जेनेटिक्स आणि जिनॉमिक्स या संशोधनपत्रिकेमध्ये नुकताच प्रसिद्ध झाला आहे. हे संशोधन परळ येथील जनुकीय संशोधन केंद्रामध्ये, आयसीएमआर, एनआयआरआसीएच येथील संस्थेने प्रसिद्ध केले आहे.या संशोधनात्मक अभ्यासाठी ६६ जोडप्यांची निवड करण्यात आली होती. त्यांचे जनुकीय समुपदेशन तसेच वैद्यकीय चाचणी करण्यात आली. त्यातील ५८ जोडप्यांमध्ये कायरोटापिंग ही जनुकीय चाचणीही करण्यात आली. या चाचण्यानंतर केलेल्या विश्लेषणातून ३१ टक्के जोडपी कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपाच्या अनुवांशिक विकाराचे वाहक असल्याचे आढळून आले.
    एअरगनशी मस्ती, अशोक सराफ यांच्या इमारतीला गोळी धडकली, ओशिवऱ्यात काय घडलं?
    रक्ताचा संसर्ग वा कोणत्याही स्वरूपाच्या अनुवांशिक आजाराचे ते वाहक आहेत का, याचे जनुकीय समुपदेशन करण्यात आले होते. त्यामुळे या जोडप्यांना पालकत्वाचा निर्णय घेण्याबद्दल विचार करण्यासाठी मदत झाली. अशा प्रकारच्या नात्यातल्या लग्नामध्ये अनुवांशिक दोष पुढील पिढीमध्ये येण्याची शक्यता असते. त्यामुळे रक्ताच्या संसर्गासह, थॅलेसेमिया, सिकलसेल, मतीमंदत्व, चयापचय स्थिती, वेगवेगळ्या मानवी प्रणालीमधील दोष अशाप्रकारची लक्षणे या जोडप्यांमधील बाळांमध्ये येऊ शकतात. सुमारे सत्तर टक्के जन्मजात व्यंगाचे योग्य जनुकीय समुपदेश आणि जन्मजात दोषांचे चाचण्यामुळे निदान होऊ शकते. मात्र यासंदर्भात त्यांना कोणतीही माहिती नसते या अभ्यासामुळे या विषयाला गती मिळेल, अशी अपेक्षा तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. कॅरियोटायपिंग, मायक्रोअ‍ॅरे आणि संपूर्ण एक्सोम सिक्वेन्सिंग या प्रकारच्या चाचण्यांचा वापर जनुकीय समुपदेशनप्रक्रियेध्ये करण्यात येतो. जनुकीय आजार शोधण्यासाठी करण्यात येणारी ही विशिष्ट चाचणी आहे.
    ‘मी साधा माणूस, मला हलक्यात घेऊ नका!’ उद्धव ठाकरेंआडून उपमुख्यमंत्री शिंदेंचा भाजपला इशारा
    कारणे समजून घेण्याचा प्रयत्न
    ४९ जोडप्यांना जनुकीय चाचण्या तसेच दोषासंदर्भात कोणतीही माहिती नव्हती, तर सात जोडप्यांनी जनुकीय समुपदेशनासंदर्भात पूर्वकल्पना असल्याचे सांगितले. ५१ जणांना त्यांच्या डॉक्टरांनी मदत घेण्यासाठी सुचवले होते. तर ५८ पैकी २८ जोडप्यांनी बाळाचा जन्मजात मृत्यू, गर्भपात झाल्याचे सांगितले. ४८ टक्के जोडप्यांनी पुन्हा गर्भपात होत असल्याने यासंदर्भातील कारणे समजून घेण्याचा प्रयत्न केला होता.
    दादा भुसेच होणार पालकमंत्री? नाशिकच्या सभेत उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांचे सूतोवाच
    ही सर्वांत मोठी आव्हाने
    नात्यामध्ये विवाह केलेल्या या जोडप्यांना अशाप्रकारचा जनुकीय दोष निर्माण होऊ शकतो, याची कोणतीही पूर्वकल्पना नव्हती. त्यामुळे त्यांनी यासंदर्भात कोणतीही मदत वा समुपदेशन घेतले नाही. यातील सत्तावीस जोडप्यांच्या बाळाची पुरेशी वाढ न होणे, अपुऱ्या दिवसांत गर्भपात किंवा मृत्यू होण्यामागील नेमक्या वैद्यकीय कारणांचे विश्लेषण त्यांना करता आलेले नाही.
    भिकारीही एक रुपया घेत नाही, आम्ही पीकविमा देतो; माणिकराव कोकाटे यांचं वादग्रस्त विधान
    नियमावलीस मदत होईल जनुकीय विश्लेषक डॉ. शैलेश पांडे यांच्यामते जनुकीय व्यंग तसेच दोष टाळण्यासाठी अशाप्रकारच्या चाचण्या करणे गरजेचे आहे. त्या न झाल्यास पुढील पिढीमध्ये दोष निर्माण होऊ शकतात. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील जोडप्यांमध्ये जनजागृती नसते. काहीजण वैद्यकीय उपचार सुरू करून ते अर्धवट सोडून देतात. या अभ्यासामुळे जनुकीय चाचण्या नेमक्या कोणामध्ये कशाप्रकारे कराव्यात यासंदर्भात नियमावली तयार करण्यास मदत होईल, याकडे तज्ज्ञांनी लक्ष वेधले.
    किशोरी तेलकर

    लेखकाबद्दलकिशोरी तेलकर किशोरी तेलकर, महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाइनमध्ये कन्सल्टंट म्हणून कार्यरत असून पत्रकारितेमध्ये पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले आहे. ऑनलाइन माध्यमांमध्ये फ्रीलान्सिंगचा २ वर्षांचा अनुभव आहे आणि आता मटा ऑनलाइनमध्ये आहे. जनरल बातम्यासोबतच गुन्हेगारीविषयक बातम्यांमध्ये रस.… आणखी वाचा

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    You missed