Deepali Chavan Death Case : वनपरिक्षेत्र अधिकारी दीपाली चव्हाण यांनी मार्च २०२१ मध्ये शासकीय निवासस्थानी गोळी झाडून आयुष्याची अखेर केली होती. जीव देण्यापूर्वी लिहून ठेवलेली तीन पत्रे आढळली होती. त्यात शिवकुमार यांच्यावर मानसिक छळ, अपमानास्पद वर्तन, पगार रोखणे तसेच कामाच्या नावाखाली त्रास दिल्याचे आरोप करण्यात आले होते.
(फोटो– महाराष्ट्र टाइम्स.कॉम)
म.टा. प्रतिनिधी, अमरावती : मेळघाट व्याघ्रप्रकल्पातील वनपरिक्षेत्र अधिकारी दीपाली चव्हाण यांनी आयुष्य संपवल्याच्या प्रकरणात तत्कालीन उपवनसंरक्षक विनोद शिवकुमार यांना सर्वोच्च न्यायालयाने मोठा दिलासा दिला आहे. शिवकुमार यांच्याविरोधात दाखल करण्यात आलेले दोषारोपपत्र रद्द करण्याचे आदेश दिले. जीव देण्यास प्रवृत्त करण्यासाठी आवश्यक असलेली चिथावणी, प्रवृत्ती किंवा जाणीवपूर्वक मदत केल्याचा ठोस आणि मृत्यूच्या जवळच्या काळातील पुरावा तपासातून समोर येत नसल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केले.
साडेपाच वर्षांपूर्वीचे प्रकरण
वनपरिक्षेत्र अधिकारी दीपाली चव्हाण यांनी २५ मार्च २०२१ रोजी हरिसाल येथील शासकीय निवासस्थानी गोळी झाडून आयुष्याची अखेर केली होती. जीव देण्यापूर्वी लिहून ठेवलेली त्यांची तीन पत्रे आढळली होती. त्यामध्ये शिवकुमार यांच्यावर मानसिक छळ, अपमानास्पद वर्तन, पगार रोखणे तसेच कामाच्या नावाखाली त्रास दिल्याचे आरोप करण्यात आले होते. जंगलात पदभ्रमण करण्यास भाग पाडल्याने गर्भपात झाल्याचाही आरोप करण्यात आला होता.
सर्वोच्च न्यायालयात दोषारोपपत्राविरोधात दिलेले आव्हान
या घटनेनंतर पोलिसांनी शिवकुमार यांच्याविरोधात भारतीय दंड संहितेच्या कलम ३०६, ५०४ आणि ५०६ अन्वये गुन्हा दाखल केला. त्यानंतर तपास पूर्ण करून पोलिसांनी त्यांच्याविरोधात दोषारोपपत्र दाखल केले. त्यांनी हे दोषारोप पत्रच रद्द करण्यासाठी न्यायालयात अर्ज केला होता. सत्र न्यायालयाने अर्ज फेटाळल्यानंतर त्यांनी उच्च न्यायालयात धाव घेतली. उच्च न्यायालयानेही त्यांचा अर्ज फेटाळल्याने शिवकुमार यांनी सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिले.
घटनेपूर्वी कोणतीही चिथावणी नाही
न्यायमूर्ती सतीशचंद्र शर्मा आणि न्यायमूर्ती नोंगमीकापम कोटिस्वर सिंह यांच्या खंडपीठाने या प्रकरणातील सुसाइड नोट, साक्षीदारांचे जबाब आणि उपलब्ध परिस्थितीजन्य पुराव्यांचा विचार केला. घटनेपूर्वी आरोपीकडून चिथावणी देणारी किंवा जीव देण्यास प्रवृत्त करणारी कोणतीही घटना घडल्याचे दिसत नसल्याचे न्यायालयाने नमूद केले.
दोन घटनांमध्ये पाच महिन्यांचं अंतर
ऑक्टोबर २०२० मधील गर्भपाताच्या घटनेचा आणि २५ मार्च २०२१ रोजी झालेल्या मृत्यूचा संदर्भ देताना या दोन घटनांमध्ये पाच महिन्यांहून अधिक कालावधी असल्याकडे न्यायालयाने लक्ष वेधले. इतक्या आधी घडलेल्या घटनेवरून जीव देण्यास प्रवृत्त करण्याचा थेट संबंध जोडता येणार नाही, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले. घटनेच्या अगदी आधीच्या काळात शिवकुमार यांनी चव्हाण यांना आयुष्य संपवण्यास प्रवृत्त केले, अशी ठोस परिस्थितीही तपासातून दिसून येत नसल्याचे न्यायालयाने म्हटले
फटकारणे हा गुन्हा ठरत नाही
वरिष्ठ अधिकाऱ्याने अधिनस्थ कर्मचाऱ्याला कामाबाबत फटकारणे, कारणे दाखवा नोटीस बजावणे, प्रशासकीय सूचना देणे किंवा शिस्तभंगाची कारवाई करणे, एवढ्यावरून भारतीय दंड संहितेच्या कलम ३०६ अंतर्गत जीव देण्यास प्रवृत्त केल्याचा गुन्हा ठरू शकत नाही. त्यासाठी आरोपीचा आयुष्य संपवण्यास प्रवृत्त करण्याचा प्रत्यक्ष हेतू आणि त्यास पूरक ठोस कृती सिद्ध होणे आवश्यक असल्याचे सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट करीत सर्वोच्च न्यायालयाने त्यांच्याविरुद्धचे दोषारोपपत्र रद्द केले. परिणामी त्यांच्याविरुद्ध सुरू असलेली फौजदारी कारवाई थांबविण्याचा मार्ग मोकळा झाला.
लेखकाबद्दलअनिश बेंद्रेअनिश बेंद्रे हे महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाइनमध्ये सहाय्यक वृत्त संपादक या पदावर कार्यरत आहेत. ते मटा ऑनलाईनमध्ये २०२२ पासून कार्यरत आहेत. टीव्ही आणि डिजिटल अशा दोन्ही माध्यमांचा एकत्रित १३ वर्षांचा अनुभव त्यांच्या गाठीशी आहे. त्यांना राजकारण, समाजकारण यासोबतच मनोरंजन, गुन्हेगारी यासारख्या विविध विषयांवरील बातम्यांचे लेखन करण्याचा अनुभव आहे.
पत्रकारितेतील अनुभव
अनिश बेंद्रे यांनी टीव्ही माध्यमातून पत्रकारितेला सुरुवात केली. एबीपी माझा वृत्तवाहिनीत सर्वप्रथम त्यांना प्रॉडक्शन आणि टिकर विभागात काम करण्याची संधी मिळाली. मराठी भाषेवरील प्रभुत्वामुळे त्यांनी लिहिलेल्या आकर्षक हेडलाईन्स सहकाऱ्यांसह प्रेक्षकांची वाहवा मिळवून गेल्या. त्यानंतर २०१५ मध्ये एबीपी माझा वृत्तवाहिनीच्याच वेब टीमसोबत त्यांनी डिजिटल विश्वात कामाचा श्रीगणेशा केला. डिजिटल माध्यमासाठी लेखन करण्याचं आव्हान पेलताना त्यांनी लक्षवेधी मथळे लिहिण्याचं कसब आत्मसात केलं. एबीपी समुहासोबत जवळपास ६ वर्षांच्या कार्यकाळात त्यांनी विविध जबाबदाऱ्या पार पाडल्या. ट्रेनी, असिस्टंट प्रोड्युसर पदापासून प्रोड्युसरपर्यंत संधी मिळवली. मराठी भाषा दिवस, आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन, विवाहबाह्य संबंधावरील सुप्रीम कोर्टाचा निर्णय, वर्ल्ड टीव्ही डे यासारख्या विषयांवर त्यांनी केलेल्या डॉक्युमेंट्रीही विशेष गाजल्या.
पुढे टीव्ही९ मराठी वृत्तवाहिनीच्या वेबसाईटसोबत त्यांनी चार वर्ष काम केलं. यावेळी त्यांच्यातील नेतृत्व गुणांना वाव मिळाला. मॉर्निंग शिफ्ट इन्चार्ज म्हणून काम करताना बातमी लेखनाचं तंत्र शिकवण्यासोबतच त्यांनी सहकाऱ्यांना वेळोवेळी मार्गदर्शन केले. टीमसोबत समन्वय राखणे, प्रत्येकातील गुण हेरुन त्यानुसार कामाची विभागणी करणे यामध्ये त्यांचा हातखंडा आहे. कारकिर्दीच्या १३ वर्षांपैकी दहाहून अधिक वर्ष त्यांनी डिजिटल विश्वात काम केलं आहे. या काळात लोकसभा-विधानसभा-महापालिका यासारख्या विविध निवडणुकांचा त्यांनी बारकाईने अभ्यास केला आहे.
अनिश बेंद्रे २०२२ पासून महाराष्ट्र टाइम्स ऑनलाईनसोबत काम करत आहेत. सुरुवातीपासूनच मॉर्निंग शिफ्ट इन्चार्ज म्हणून काम करताना त्यांनी सहाय्यक वृत्त संपादक पदापर्यंत उन्नती मिळवली आहे. बातम्यांच्या सखोल विश्लेषणासोबतच बातमीमागील बातमी जाणून घेण्यात त्यांना रस आहे. बातमीचे विविध पैलू जाणून घेत सोप्या भाषेत ते प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्याचा त्यांचा प्रयत्न असतो. मानसशास्त्र विषयातील अभ्यासामुळे गुन्हेगारी बातम्या उलगडून सांगण्यात त्यांना मदत होते. याशिवाय मटा मॉर्निंग बुलेटिनच्या सूत्रसंचालनाची जबाबदारी त्यांनी स्वीकारली होती. तसंच मटा पत्रकार परिषद या निवडणूक विषयक कार्यक्रमाची संकल्पना-संयोजन आणि सूत्रसंचालनही त्यांनी केले होते. निवडणुकांच्या निमित्ताने त्यांनी विविध मान्यवरांच्या मुलाखती घेतल्या, सखोल राजकीय विश्लेषण केले, तसेच सामान्य नागरिकांशी संवाद साधणारे काही कार्यक्रमही व्हिडिओ टीमसोबत केले.
शैक्षणिक पात्रता
अनिश बेंद्रे यांनी २०१२ मध्ये रुपारेल महाविद्यालयातून मानसशास्त्र विषयात पदवी संपादन केली. त्यानंतर झेवियर्स महाविद्यालयातून मास कम्युनिकेशन विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले. मराठीसोबतच हिंदी, इंग्रजी, संस्कृत आणि जपानी भाषेचाही त्यांनी अभ्यास केला आहे.… आणखी वाचा