म. टा. खास प्रतिनिधी, मुंबई: मुंबईसह धरण क्षेत्रात पावसाने काही दिवसांपासून विश्रांती घेतल्याने शहराच्या पाणीसाठ्याबाबत चिंता वाढली आहे. मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात धरणांमध्ये रविवारीपर्यंत एकूण ५० टक्के पाणीसाठा उपलब्ध असून, हा साठा सुमारे १५० दिवस पुरेल इतकाच आहे. त्यामुळे पाऊस लांबल्यास पाणीसाठ्यावर ताण येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
मुंबईला अप्पर वैतरणा, मोडक सागर, तानसा, मध्य वैतरणा, भातसा, विहार आणि तुळशी या सात धरणांतून पाणीपुरवठा केला जातो. यापैकी मुंबई महापालिका क्षेत्रातील विहार तलाव ७ जुलै रोजी रात्री ९ वाजता पूर्ण क्षमतेने भरून वाहू लागला. गेल्या वर्षी हा तलाव १८ ऑगस्ट रोजी भरला होता. विहारची पाणीसाठवण क्षमता २७,६९८ दशलक्ष लिटर आहे. त्याच दिवशी तुळशी धरणही १०० टक्के भरून वाहू लागले. सातही धरणांची एकूण पाणीसाठवण क्षमता १४ लाख ४७ हजार ३६३ दशलक्ष लिटर असून, सध्या त्यामध्ये सात लाख २१ हजार ३५४ दशलक्ष लिटर म्हणजेच ५० टक्के पाणीसाठा आहे. गेल्या वर्षी याच दिवशी हा साठा ७४ टक्के होता. मात्र, गेल्या तीन-चार दिवसांपासून मुंबई आणि धरणक्षेत्रात पावसाने उघडीप दिल्याने पाणीसाठ्यात अपेक्षित वाढ झालेली नाही. शनिवारी सातही धरण क्षेत्रांत शून्य मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली, तर रविवारीही समाधानकारक पाऊस झाला नाही.
महापालिकेच्या गणनेनुसार, धरणांतील प्रत्येक एक टक्का पाणीसाठा साधारण तीन दिवस पुरतो. त्या दृष्टीने सध्याचा ५० टक्के साठा सुमारे १५० दिवसांसाठी पुरेसा आहे. मात्र, पावसात आणखी खंड पडल्यास साठ्यात घट होण्याची शक्यता असून नागरिकांनी पाण्याचा जपून वापर करणे आवश्यक आहे.
पुण्यातील धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात पाऊस घटला
शहरात गेल्या आठवड्यात जोरदार बरसलेल्या पावसाने चार दिवसांपासून विश्रांती घेतली आहे. जिल्ह्याच्या ग्रामीण भागामध्येही पावसाचा जोर ओसरला असून, अधूनमधून हलक्या सरी बरसत आहेत. घाटमाथ्यावर मध्यम स्वरूपाचा पाऊस पडतो आहे. शहरात रविवारी दिवसभर ऊन आणि ढगाळ वातावरणाचा खेळ सुरू होता. तापमानातही थोडी वाढ होऊन दिवसभरात कमाल ३०.५ आणि किमान २३.७ अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली. पुढील चार दिवस शहरात दुपारनंतर आकाश मुख्यतः ढगाळ राहणार असल्याची शक्यता भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने व्यक्त केली आहे. ‘एल निनो’च्या प्रभावामुळे यंदा पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा कमी राहिले असून, पुणे शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या खडकवासला धरण प्रकल्पाच्या पाणलोट क्षेत्रात १२ जुलैपर्यंत गतवर्षीच्या तुलनेत कमी पावसाची नोंद झाली आहे. मात्र, जिल्ह्यातील पवना, मुळशी; तसेच काही पूर्व भागांत गतवर्षीपेक्षा अधिक पाऊस झाला आहे.
जून महिना जवळपास कोरडा गेल्यानंतर जुलैच्या पहिल्याच आठवड्यात दमदार पावसाने हजेरी लावली. त्यामुळे जूनअखेरीस केवळ १२ टक्क्यांवर आलेला खडकवासला प्रकल्पातील पाणीसाठा झपाट्याने वाढला. सध्या खडकवासला, पानशेत, वरसगाव आणि टेमघर या चार धरणांमध्ये एकूण १६.८० अब्ज घनफूट (टीएमसी) म्हणजेच ५७.६३ टक्के पाणीसाठा उपलब्ध आहे. या कालावधीत झालेल्या मुसळधार पावसामुळे सुमारे दीड टीएमसी पाण्याचा विसर्ग करावा लागला.
आतापर्यंत झालेल्या पावसाची तुलना करता खडकवासला धरणात ४१९ मिमी पावसाची नोंद झाली असून, गेल्या वर्षी ३९० मिमी पावसाची नोंद होती. मात्र, टेमघर, पानशेत आणि वरसगाव या धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात गतवर्षीपेक्षा कमी पाऊस झाला आहे. दुसरीकडे, पवना धरण परिसरात यंदा १,४८५ मिमी, तर मुळशी परिसरात २,७०३ मिमी पाऊस झाला असून, दोन्ही ठिकाणी गतवर्षीपेक्षा अधिक पाऊस झाला आहे.