वैज्ञानिक नियमानुसार वीज ही अखंडपणे वाहणारी असते. ती थांबवता येत नाही. मात्र, अलीकडे ‘बॅटरी स्टोअरेज’ तंत्रज्ञानाद्वारे वीज साठवणुकीचे तंत्रज्ञान विकसित झाले आहे. यासंबंधी संपूर्ण देशात सध्या केवळ दिल्लीत एक प्रायोगिक प्रकल्प कार्यान्वित आहे. आता राज्य सरकारी महावितरण या क्षेत्रात उतरत आहे.
वाहतूक कोंडीने भाजप नेत्याची ‘सटकली’! संतापून पाडल्या दुचाकी; पिंपरीतील प्रकार ‘व्हायरल’
यासंबंधी ‘महावितरण’ने अलीकडेच निविदा काढली होती. २५० मेगावॉट वीज बॅटरीमध्ये साठवून ठेवणाऱ्या यंत्रणेने सज्ज उपकेंद्र ‘महावितरण’साठी उभे करण्यासाठी ही निविदा होती. त्याला १४ कंपन्यांनी प्रतिसाद दिला. त्यात मेसर्स पेस डिजिटेक प्रायव्हेट लिमिटेड या कंपनीने सर्वांत कमी खर्चाची निविदा भरल्याने त्यांच्याशी पुढील ३० महिन्यांत करार करण्याचा निर्देश महाराष्ट्र वीज नियामक आयोगाने २० मार्चला ‘महावितरण’ला दिला आहे.

ही कंपनी प्रतिमहिना प्रतिमेगावॉट २ लाख १९ हजार १ रुपये दराने ही वीज बॅटरीत साठवून ठेवण्यासाठी ‘महावितरण’कडून खर्च आकारणार आहे. हा करार एकूण १२ वर्षांसाठी असेल. त्यानुसार २५० मेगावॉटसाठी मासिक पाच कोटी ४७ लाख ५० हजार २५० रुपये खर्च महावितरण करणार आहे.
बस चालवताना मोबाईलवर IPL पाहणं महागात; ई-शिवनेरीचा ‘तो’ चालक बडतर्फ; एसटी महामंडळाची मोठी कारवाई
वास्तवात हा खर्च केंद्र सरकारी कंपनीकडून अलीकडे दिल्या जाणाऱ्या कंत्राटाच्या तुलनेत महाग आहे. केंद्र सरकारी सोलार एनर्जी कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (सेकी) या कंपनीने ५०० मेगावॉट वीज साठवणुकीसाठी ३.८१ लाख रुपये प्रति महिना प्रतिमेगावॉट दराने कंत्राट दिले आहे. गुजरात ऊर्जा विकास निगम लिमिटेडने असे एक कंत्राट ५०० मेगावॉट ऊर्जेसाठी ३.७२ लाख रुपये प्रतिमेगावॉट प्रतिमहिना दराने; तर अन्य एक कंत्राट ७० मेगावॉट ऊर्जेसाठी ४.४८ लाख आणि १८० मेगावॉट वीज ४.४९ लाख रुपये प्रतिमेगावॉट प्रतिमहिना दराने दिले आहे, हे विशेष.

या बॅटरी साठवणुकीतील वीज खरेदीपोटी ‘महावितरण’ला ७.२७ रुपये/युनिट खर्च येणार असून, तो खुल्या बाजारापेक्षा स्वस्तच असेल.
राज्यात ‘नव्या घरा’ची गुढी लवकरच! समूह स्वयंपुनर्विकासाबाबत निर्णय घेणार; मुख्यमंत्र्यांची ग्वाही
अशाप्रकारे बॅटरीत वीज साठविण्याचे तंत्रज्ञान पाणबुडीत वापरले जाते. नौदलाच्या ताफ्यातील ‘आयएनएस कलवरी’ श्रेणीतील पाणबुडीत डिझेल जाळून वीज तयार केली जाते व ती जवळपास २२ बॅटऱ्यांमध्ये साठवली जाते. त्यामुळे ४५ दिवसांपर्यंत पाणबुडी मोहिमेवर राहू शकते.

महावितरणला सध्या मिळणारी कमाल वीज (मेगावॉटमध्ये)
■ महानिर्मिती : १०,००० खासगी : ६,२००
■ अक्षय्य ऊर्जा : ३,३०० (सौर, पवन)
■ अन्य करार : ५,०००
(महावितरणला १४ मार्च २०२४ रोजी २७ हजार १२६ मेगावॉट विक्रमी कमाल वीज पुरवावी लागली होती.)
World TB Day 2025: राज्यात टीबीचे रुग्ण वाढले; चिंताजनक आकडेवारी समोर, ‘या’ लक्षणांकडे दुर्लक्ष नको!
महावितरणसमोरील ‘बॅटरी स्टोअरेज’साठीची बंधने अशी (मेगावॉटमध्ये)
■ २०२५-२६ : २५०
■ २०२६-२७: १,०००
■ २०२७-२८ : १,०००
■ २०२८-२९ : २,७५०
■ २०२९-३० : ४,८२४