पुणे: जिल्ह्यातील ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा असलेल्या पुरंदर तालुक्यातील जेजुरीच्या खंडोबा गडाला आता पुन्हा वैभव प्राप्त होणार आहे. खंडोबाच्या मंदिराचे जतन आणि संवर्धनाचे काम सुरू असून त्या कामांना वेग आला आहे. त्याशिवाय कडेपठार येथील मूळ मंदिराचेही जतन; तसेच दर्शनासाठी येणाऱ्या भक्तांसाठी सोयी सुविधा, लँडस्केप, पायाभूत सुविधा, पाण्यासह सांडपाण्याच्या सुविधांची कामे होणार आहेत. येत्या दीड वर्षांत ही कामे पूर्ण होतील, अशी जिल्हा प्रशासनाला अपेक्षा आहे.
जेजुरी येथील खंडोबाच्या दर्शनासाठी महाराष्ट्रासह देशभरातून मोठ्या प्रमाणात भक्त येतात. राज्यातील चार प्रमुख धार्मिक स्थळांपैकी एक खंडोबाची जेजुरी हे देवस्थान आहे. छत्रपती शहाजी महाराज आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जेजुरी येथे भेट झाल्याचा इतिहासात उल्लेख आहे. पेशवे, होळकर, पानसे अशा अनेक नामवंत सरदारांनी जेजुरीगडाला आजचे स्वरूप प्राप्त करून दिले आहे. जेजुरीत खंडोबाच्या दर्शनासाठी दर वर्षी सुमारे ३५ ते ४० लाख भाविक येतात. गडावर वर्षभरात विविध २२ उत्सव साजरे करण्यात येतात.
पहिल्या टप्प्यातील कामे
गडाच्या विकासाच्या पहिल्या टप्प्यात १०९ कोटी ५७ लाख रुपयांची कामे करण्यात येणार आहेत. त्यात खंडोबा मंदिराच्या मुख्य गाभाऱ्यातील काम पूर्ण झाले आहे. त्यासाठी दोन महिने मंदिर दर्शनासाठी बंद ठेवण्यात आले होते. आता मंदिराच्या बाहेरील गडाची तटबंदी, गडकोट यांची कामे अवघड असली तरी त्या कामांना वेग घेण्यात आला आहे. खंडोबा मंदिराच्या बाहेरील दीपमाळ, कमानी; तसेच इतर कमानींचे कामही करण्यात येत आहे. दोन महिन्यांपूर्वी जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख यांनी येथे भेट देऊन कामांची पाहणी केली होती. त्या वेळी कामे नियोजित वेळेपूर्वीच पूर्ण करा, अशा सूचना त्यांनी दिल्या होत्या. त्यानंतर कामांना वेग आला आहे. काही आठवड्यांपूर्वी उर्वरित कामांना प्रशासकीय मान्यता देण्यात येऊन त्यांची निविदा प्रक्रियाही राबविण्यात आली आहे. त्यामुळे त्या ठिकाणच्या कामांना गती येऊ लागली आहे.
जेजुरी येथील खंडोबाच्या दर्शनासाठी महाराष्ट्रासह देशभरातून मोठ्या प्रमाणात भक्त येतात. राज्यातील चार प्रमुख धार्मिक स्थळांपैकी एक खंडोबाची जेजुरी हे देवस्थान आहे. छत्रपती शहाजी महाराज आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जेजुरी येथे भेट झाल्याचा इतिहासात उल्लेख आहे. पेशवे, होळकर, पानसे अशा अनेक नामवंत सरदारांनी जेजुरीगडाला आजचे स्वरूप प्राप्त करून दिले आहे. जेजुरीत खंडोबाच्या दर्शनासाठी दर वर्षी सुमारे ३५ ते ४० लाख भाविक येतात. गडावर वर्षभरात विविध २२ उत्सव साजरे करण्यात येतात.
पहिल्या टप्प्यातील कामे
गडाच्या विकासाच्या पहिल्या टप्प्यात १०९ कोटी ५७ लाख रुपयांची कामे करण्यात येणार आहेत. त्यात खंडोबा मंदिराच्या मुख्य गाभाऱ्यातील काम पूर्ण झाले आहे. त्यासाठी दोन महिने मंदिर दर्शनासाठी बंद ठेवण्यात आले होते. आता मंदिराच्या बाहेरील गडाची तटबंदी, गडकोट यांची कामे अवघड असली तरी त्या कामांना वेग घेण्यात आला आहे. खंडोबा मंदिराच्या बाहेरील दीपमाळ, कमानी; तसेच इतर कमानींचे कामही करण्यात येत आहे. दोन महिन्यांपूर्वी जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख यांनी येथे भेट देऊन कामांची पाहणी केली होती. त्या वेळी कामे नियोजित वेळेपूर्वीच पूर्ण करा, अशा सूचना त्यांनी दिल्या होत्या. त्यानंतर कामांना वेग आला आहे. काही आठवड्यांपूर्वी उर्वरित कामांना प्रशासकीय मान्यता देण्यात येऊन त्यांची निविदा प्रक्रियाही राबविण्यात आली आहे. त्यामुळे त्या ठिकाणच्या कामांना गती येऊ लागली आहे.
परिसरातील मंदिरांचेही काम
पहिल्या टप्प्यात कडेपठार येथील खंडोबाचे मुख्य मंदिर, परिसरातील इतर आठ मंदिरांच्या कमानी, ओवऱ्यांची दुरुस्ती करण्यात येणार आहे. जेजुरी शहरातील लवथळेश्वर, मल्हार गौतमेश्वर, बल्लाळेश्वर यांसह होळकर व पेशवे तलाव, तेथील जलव्यवस्थापन, सांडपाण्याच्या व्यवस्थेची कामे करण्यात येणार आहेत. या कामांना आणखी दीड वर्ष लागण्याची शक्यता व वर्तविण्यात आली आहे.
जेजुरीचा गडावरील विकासकामे दृष्टिक्षेपात…
~ १७ कोटी २३ लाख
खंडोबा मंदिराच्या मुख्य मंदिराचे जतन व संवर्धन
~ १४ कोटी ८५ लाख
मंदिराबाहेरील दीपमाळा, कमानी, इतर कमानींचे जतन
~ १४ कोटी ४९ लाख
मंदिराच्या पूर्व, पश्चिमेसह उत्तरेकडील पायऱ्यांचे जतन व संवर्धन
~ १२ कोटी ५६ लाख
कडेपठार मंदिरासह आठ मंदिराचे जतन व संवर्धन
~ १३ कोटी ९२ लाख
जेजुरी शहरातील विविध मंदिरांचे जतन व संवर्धन
~ १० कोटी ७३ लाख
कडेपठारावर जाणाऱ्या मार्गाची दुरुस्ती; तसेच पायऱ्यांचे जतन
राज्य सरकारने जेजुरीतील खंडोबा गडाच्या विकासकामांसाठी पहिल्या टप्प्यात १०९ कोटी रुपयांचा आराखडा मंजूर केला आहे. त्या कामांना सहा महिन्यांपूर्वी सुरुवात करण्यात आली आहे. आतापर्यंत सर्व कामांच्या प्रशासकीय मान्यता देण्यात आल्या असून, त्या कामांना प्रत्यक्षात सुरुवात झाली आहे. येत्या दीड वर्षांत संपूर्ण काम पूर्ण होऊन जेजुरीच्या गडाचे रुपडे पालटलेले पाहायला मिळेल, असे जिल्हा नियोजन अधिकारी किरण इंदलकर म्हणाले.