• Thu. Mar 12th, 2026
    SC-ST आरक्षणात क्रिमी लेयरचा वाद; वंचितचा भूषण गवईंवर मनुवादी विचारधारेचा ठपका

    माजी सरन्यायाधीश भूषण गवई यांनी एससी-एसटी आरक्षणात क्रिमीलेयर लागू करण्याची भूमिका घेतली आहे. यावर वंचित बहुजन आघाडीने टीका केली आहे…

    (फोटो– महाराष्ट्र टाइम्स.कॉम)
    मुंबई: माजी सरन्यायाधीश भूषण गवई यांनी अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती यांच्या आरक्षणासाठी ‘क्रिमिलेयर’ तत्त्व लागू करण्याच्या बाजूने राहिले आहेत. त्यांच्या ऑगस्ट २०२४ मधील निकालामध्ये त्यांनी हे मत मांडले होते. ज्या कुटुंबांनी आरक्षणाच्या लाभातून सामाजिक आणि आर्थिक प्रगती साधली आहे, त्यांना या फायद्यातून वगळले जावे, जेणेकरून गरजू आणि मागासलेल्यांपर्यंत आरक्षणाचा खरा लाभ पोहोचेल, असे त्यांचे म्हणणे आहे.

    गवई यांच्या या भूमिकेवर अनुसुचित जाती-जमाती समुदायाकडून मोठी टीका होते आहे. आरक्षणामुळे सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश बनलेल्या गवईंनी आता इतरांना त्यापासून वंचित ठेवण्याचा प्रयत्न केला, असा आरोप त्यांच्यावर होतो आहे. वंचित बहुजन आघाडी या प्रकाश आंबेडकरांच्या पक्षाने आता त्यांच्यावर जोरदार टीका केली आहे. पक्षाचे प्रवक्ते सिद्धार्थ मोकळे यांनी एका व्हिडिओमधून भूषण गवईंना टार्गेट केलं आहे.

    Maharashtra Times‘कसं काय मुंबई….’ सचिन मराठीत बोलताच वानखेडे दणाणलं; लिओनेल मेस्सीला गिफ्ट दिली 10 नंबर जर्सी

    काय म्हणाले वंचितचे प्रवक्ते?

    “सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश भूषण गवई यांचा आरक्षणाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन हा संविधानिक किंवा फुले शाहू आंबेडकर विचारधारेचा नसून तो मनुवादी आणि हिंदुत्ववादी विचारधारेच्या प्रभावाखालचा आहे असं दिसतं. कारण संविधानामध्ये आरक्षणाचं तत्व हे प्रतिनिधित्वाचा हक्क, प्रतिनिधित्वाचा अधिकार म्हणून समाविष्ट केलेलं आहे. मात्र भूषण गवई त्याकडे केवळ विकासाचं साधन म्हणून बघताना दिसतात”, असे वंचितचे प्रवक्ते सिद्धार्थ मोकळे म्हणाले आहेत.

    ‘निर्णय घेण्याचा अधिकार हा सर्वोच्च न्यायालयाला नाही’

    पुढे बोलताना ते म्हणाले की, “एससी आणि एसटीच्या संदर्भात निर्णय घेण्याचा अधिकार हा सर्वोच्च न्यायालयाला संविधानाने दिलेला नाही. असं असताना जस्टीस भूषण गवई यांनी कुणाचीही मागणी नसताना एससी आणि एसटी आरक्षणात क्रिमी लेयर लावण्याचं जजमेंट दिलेलं आहे.”

    ‘चुकीचे निवाडे केल्याने टीका’

    “एसटी आरक्षणात क्रिमी लेयर लावण्याचे चुकीचे निवाडे देऊन, चुकीचे वक्तव्य करून भूषण गवई यांनी हा रोष ओढवून घेतला आहे. व्यक्तिगत भूषण गवईवरचा तो राग नव्हता तर त्यांनी दिलेल्या चुकीच्या निवाड्या वरचा तो राग होता. दुर्दैवाने अजूनही भूषण गवई हे त्यांच्या चुकीच्या निर्णयाचं समर्थन करताना दिसत आहेत. आमची त्यांना विनंती आहे की, आधी केलेली चूक पुन्हा करू नये आणि चुकीच्या निर्णयाचं समर्थन त्यांनी करू नये.”, असं मतही वंचितच्या प्रवक्त्यांनी मांडलं.

    सुनिल लाटे

    लेखकाबद्दलसुनिल लाटेसुनिल प्रभाकर लाटे, हे एक पत्रकार आहेत. त्यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ येथून बी.ए व एम.ए. पत्रकारितेचं पदव्यूत्तर शिक्षण पूर्ण केलं आहे. कॉलेज जीवनातच ‘दैनिक दिव्य मराठी’मध्ये पत्रकारितेचं प्रत्यक्ष प्रशिक्षण घेतलं आहे. दोन वर्षे ‘लोकसत्ता डॉट कॉम’साठी ‘फोटोगॅलरी व वेबस्टोरी’ या विभागात काम केलं आहे. ते ६ ऑक्टोबर २०२५ पासून ‘महाराष्ट्र टाईम्स’ ऑनलाईनमध्ये कार्यरत आहेत. राजकारण, मनोरंजन, क्रीडा या विषयांच्या लिखाणात आवड आहे. याशिवाय काव्य लेखन, गीत लेखन आणि सादरीकरणातही स्वारस्य आहे. फोटोग्राफी, फोटो, व्हिडिओ संपादनातही खास रस आहे… आणखी वाचा