मधुमेहाने वडील गमावले, यातूनच जिद्दीने संशोधन केलं

मुंबई विद्यापीठातून मायक्रोबायोलॉजीमध्ये पदवी (B.Sc.) आणि बायोफिजिक्समध्ये पदव्युत्तर पदवी (M.Sc.) प्राप्त केली. याच काळात तिला संशोधनाची आवड निर्माण झाली आणि तिने पीएचडीसाठी अमेरिकेतील विद्यापीठांमध्ये अर्ज केला. तिच्या उल्लेखनीय शैक्षणिक कामगिरीमुळे तिला अमेरिकेतील पाच विद्यापीठांमधून शिष्यवृत्तीसह प्रवेशासाठी तिची निवड झाली होती. तिने अमेरिकेतील इंडियाना युनिव्हर्सिटीची निवड केली.

डॉ. सुरभी अभ्यंकरने आपल्या वडिलांचा मधुमेह आजार पाहिला होता. त्याचे दुष्परिणामही पाहिले होते. इतकंच नाही तर याच आजाराने वडिलांचा झालेला मृत्यू पहिला होता. त्यामुळे तिने याच आजारावर संशोधन करण्याची जिद्द बाळगली होती. तिच्या या वैद्यकीय विज्ञान क्षेत्रातील संशोधनाला तिची आई दीप्ती अभ्यंकर यांनीही तिला मोठ पाठबळ दिला. त्यामुळेच तिने संशोधनातून मिळवलेलं यश वडिलांना समर्पित केलं आहे. भविष्यात नवीन औषधनिर्मितीला दिशा देण्यासाठी ती प्रयत्नशील आहे. त्यामुळे या कोकणकन्येने केलेलं संशोधन हे वैद्यकीय विज्ञान क्षेत्रात राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अत्यंत महत्त्वाचं ठरणार आहे. एक नवीन औषध उपचार पद्धती, थेरपी या संशोधनामुळे विकसित होईल असा विश्वास सुरभीने व्यक्त केला.
Mumbai News : ५० डॉक्टरांची टीम, १० तास शस्त्रक्रिया; ‘केईएम’ रुग्णालयाने यशस्वी हृदयप्रत्यारोपण करत रचला इतिहास
दृष्टिपटलामध्ये होणाऱ्या बदलावरुन आजाराचं निदान, संशोधन हे दृष्टिपटल आणि अल्झायमर यांच्यातील जैविक संबंधांवर आधारित आहे. दृष्टिपटल हा मेंदूचाच एक भाग आहे. त्यामुळे जर मेंदूमध्ये काही विकृती होऊ लागल्या असतील, तर त्याचे सुरुवातीचे संकेत डोळ्यांतून मिळू शकतात. अल्झायमर हा स्मृती, विचारशक्ती आणि वर्तनावर परिणाम करणारा मेंदूचा आजार आहे, जो वय वाढल्यावर सामान्यतः दिसून येतो. लवकर निदान झालं, तर औषधोपचार अधिक प्रभावी ठरू शकतात त्यामुळे हे संशोधन मोठं ठरलं आहे. माउस मॉडेल्स, सेल कल्चर आणि नवीन औषधांसाठी दिशा ठरवताना तिच्या संशोधनासाठी अल्झायमरच्या जोखमीशी संबंधित APOE4 जनुक असलेल्या उंदरांचा (mouse model) वापर केला आणि पेशींवर आधारित प्रयोगाद्वारे विविध जैविक बदलांचा अभ्यास केला. या अभ्यासामध्ये तिने दृष्टिपटलामध्ये होणाऱ्या सुरुवातीच्या बदलांचा मागोवा घेतला आणि हे बदल मधुमेह किंवा चयापचन बिघाड असलेल्या स्थितीत अधिक तीव्र असल्याचं निरीक्षण नोंदवलं. विशेष बाब म्हणजे, डॉ. सुरभीने एका औषधाची चाचणी केली असून, हे औषध अल्झायमरमध्ये होणाऱ्या दृष्टिपटलाच्या नुकसानावर प्रभावी ठरू शकतं. भविष्यात त्यांच्या संशोधनचा उपयोग अल्झायमरच्या उपचारातही होऊ शकतो आणि ही संशोधन दिशा देऊ शकते.

MRI आणि PET स्कॅनला पर्याय?

वृद्ध व्यक्तींमध्ये अल्झायमर निदानासाठी MRI किंवा PET स्कॅन करणं कठीण जाऊ शकतं. मात्र, डोळ्यांचं स्कॅनिंग सोपं, स्वस्त आणि वेदनारहित असतं. दृष्टिपटल स्कॅनद्वारे मेंदूतील अल्झायमरशी संबंधित बदल जर आधीच ओळखता आले, तर हे निदानाचे आणि पुढील उपचाराचे क्रांतिकारी पाऊल ठरू शकते. यासाठी हे संशोधन महत्वाचं ठरतं, असं डॉ. सुरभीने सांगितलं.
केंद्र सरकारची ‘नेत्रज्योती’ अंतर्गत मोहीम, तीन वर्षात २५ लाख जणांना दृष्टिदिलासा

मधुमेह, लठ्ठपणा आणि मेंदूचं आरोग्य – जैविक साखळी

डॉ. सुरभीच्या संशोधनाचा दुसरा भाग मधुमेह आणि लठ्ठपणाशी संबंधित आहे. चुकीच्या जीवनशैलीमुळे मधुमेह आणि लठ्ठपणा हे आज वाढत्या प्रमाणात दिसून येणारा विकार आहे. हे दोन्ही मेंदूतील सूज आणि अल्झायमरचे धोके वाढवतात. तिचे दोन सह-लेखन शोधनिबंध GLP-1 हॉर्मोनच्या कार्यावर आधारित आहेत, जे केवळ मधुमेहासाठी उपयुक्त नसून मेंदूला संरक्षण देण्याचं कामही करतात. यामुळे GLP-1 चं हे संशोधन मधुमेह-अल्झायमरला जोडणाऱ्या दुव्यांना उलगडत आहे.

दुर्धर आजारावर सोपी निदान पद्धती

वैद्यकीय प्रगतीमुळे आज लोकांचं आयुर्मान वाढलं असलं, तरी त्याचबरोबर वृद्धांमध्ये अल्झायमर सारख्या मेंदूविकारांचं प्रमाणही झपाट्याने वाढत आहे. त्याचवेळी चुकीचा आहार आणि जीवनशैलीमुळे मधुमेह आणि लठ्ठपणाही वाढत आहे. Retina च्या माध्यमातून आम्ही याचा मागोवा घेण्याचा प्रयत्न करत आहोत, असंही डॉ. अभ्यंकर यांनी सांगितलं. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर किंवा डोळ्याचं स्कॅन करुन होणारं निदान हे संशोधन महत्त्वाचं ठरणार आहे. त्यामुळे भारतातील सामान्य रुग्णांसाठीही अत्यंत उपयुक्त ठरू शकतं. दृष्टिपटलाच्या माध्यमातून अल्झायमर, मधुमेह आणि लठ्ठपणासारख्या विकारांचं सुलभ निदान शक्य करुन देणारी ही क्रांती भारतीय आणि जागतिक आरोग्य व्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरू शकतं.

पुढील औषध थेरपीवर संशोधन सुरू

मी सध्या अशा एका औषधथेरपीवर काम करत आहे, जी अल्झायमरशी संबंधित दृष्टिपटलातील नुकसान कमी करण्यास उपयुक्त ठरू शकते. विशेषतः हा अभ्यास अल्झायमरची जोखीम वाढवणाऱ्या APOE4 जनुक असलेल्या पेशींवर करण्यात आला आहे. अशा स्वरूपाचं संशोधन प्रथमच केलं गेलं आहे. आत्तापर्यंत मी केलेले सर्व प्रयोग हे पेशींवर आधारित असून, यामधून मला मिळालेले निष्कर्ष आशादायक आहेत आणि हे औषध आता उंदरांवर आणि त्यानंतर मानवांवरील क्लिनिकल चाचण्यांसाठी याचं संशोधन केलं जाणार आहे.
नागपूरच्या रुग्णालयात झाले लिंग प्रत्यारोपण, साडे नऊ तासांची यशस्वी शस्त्रक्रिया

आजवरच्या संशोधनात सकारात्मक परिणाम

आत्तापर्यंत झालेल्या माझ्या प्रयोगांमध्ये या औषधाचे सकारात्मक परिणाम दिसून आले आहेत, जे भविष्यात अल्झायमरच्या निदान आणि उपचारपद्धतींमध्ये नवा मार्ग दाखवू शकतात. यासंदर्भात सखोल संशोधन बाकी आहे, पण एक दिवस माझ्या नावाशी जोडलेली एखादी नवीन थेरपी किंवा उपचारपद्धती विकसित करण्यास मला नक्कीच यश येईल, असा विश्वास डॉ. सुरभी अभ्यंकरने ‘महाराष्ट्र टाइम्स’शी बोलताना व्यक्त केला आहे.

डॉ. सुरभी अभ्यंकरने मिळवलेल्या या मोठ्या यशाबद्दल तिचं अवघ्या कोकणातूनच नव्हे, तर राज्यभरातून अभिनंदन करण्यात येत आहे. वैद्यकीय क्षेत्रातील मान्यवरांनी तिचा अभिनंदन करत तिच्या पुढील संशोधन कार्याला शुभेच्छा दिल्या आहेत. तिने केलेलं महत्त्वाचं संशोधन आणि यावर मिळालेली पीएचडी यामुळे वैद्यकीय शिक्षण, कला, क्रीडा, राजकीय, विज्ञान आदी विविध क्षेत्रातून तिच्यावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे.